Archeologen ontdekken fundamenten van 17de-eeuws Fort Piémentel en houten constructie uit 15de eeuw aan Schelde
Stadsarcheologen hebben een boeiende vondst blootgelegd op de locatie van voormalig Fort Piémentel op rechteroever. Het gaat om houten funderingspalen van de bastions van het fort. Bijkomend vonden ze een 20 meter lange constructie, die vermoedelijk deel uitmaakte van een ouder verdedigingswerk of platform. Houten structuren van die grootte zijn uitzonderlijk, dus deze ontdekkingen zullen nieuwe inzichten bieden in de maritieme geschiedenis van Antwerpen.
Lantis en stad Antwerpen doen samen de archeologische opvolging van de Oosterweelwerken. Ter hoogte van het vroegere dorp Oosterweel, waar ook het Fort Piémentel stond en Lantis nu aan het Oosterweelknooppunt bouwt, brengen stadsarcheologen met gerichte proefsleuven de locatie in kaart.
Bij het onderzoek troffen archeologen dubbele rijen funderingspalen aan, afkomstig van dat 17de-eeuwse Fort Piémentel. Het bouwwerk werd door de stad gebouwd in 1632 om Antwerpen te verdedigen tegen aanvallen vanuit de Noordelijke Nederlanden. De palenrijen, wel 30 meter lang, verstevigden samen met houtmatten de voet van de uitspringende bastions die op elke hoek van het fort waren gebouwd. Ook op andere plaatsen van het fort werden palenrijen vastgesteld. Deze bouwwijze is gekend bij 16de- en 17de-eeuwse forten aan de waterkant.
.jpg)
Daarnaast werden er ook enkele gebouwresten van het fort gevonden, een grote houten constructie uit de 15de eeuw, oudere bewoningsresten en een reeks kleinere vondsten.
Bijkomend kwam het historische landschap aan de Schelde opnieuw aan het licht. Het opgraafwerk geeft meer inzicht in deze waterrijke omgeving, getekend door getijdengeulen en afzetting van kleipakketten. Hierin werden scheepsbouwelementen zoals nagels en gereedschap aangetroffen, boekbeslag, muntjes uit de 13de eeuw, armenpenningen, gespen en visnetgewichten.
Unieke vondst aan de Schelde
Vooral de houten constructie van 20 meter lang en 8 meter breed springt daarbij in het oog. Het is een uniek overblijfsel van een grotere constructie van het oude dorp Oosterweel aan de Schelde. De constructie is opgedeeld in verstevigde vakken en opgevuld met grond en houtwerk. Het kan gaan om een fundering van een houten gebouwtje op een platform, mogelijk een uitkijkpost. Op de historische afbeelding van de ‘Slag bij Oosterweel’ lijkt dit bouwwerk te zijn afgebeeld. De structuur is noord-zuid georiënteerd en lijkt 15de-eeuws, op basis van de grondvulling met aardewerk. Ze werd al zorgvuldig tot op funderingsniveau blootgelegd en gedocumenteerd. Bovenop de houten structuur is in de 16de-17de eeuw een bakstenen gebouw gezet, waarvan de overblijfselen nog zichtbaar zijn.
©DroneDivision - De palenrijen, wel 30 meter lang, verstevigden samen met houtmatten de voet van de uitspringende bastions die op elke hoek van het fort waren gebouwd.
©Frederik Beyens - Met metaaldetectie vinden de archeologen onder meer deze ‘breeuwijzers’. Deze werden gebruikt in de scheepsbouw. Download full-size ©Frederik Beyens - Met metaaldetectie vinden de archeologen onder meer deze ‘breeuwijzers’. Deze werden gebruikt in de scheepsbouw.
Het is de eerste keer dat dit type vondst in deze regio gevonden wordt. Dat maakt het bijzonder boeiend. Archeologen doen verder onderzoek naar de mogelijke functie van de houten constructie.
Naast de constructie vonden de stadsarcheologen een knuppelpad: een houten pad in een moerassige omgeving. Bij het vrijleggen van dat knuppelpad troffen de archeologen nog heel wat archeologische vondsten aan (metaal, lederen schoeisel, aardewerk en dierlijk botmateriaal).
Burgemeester Els van Doesburg: "Een deel van het verhaal van Antwerpen ligt onder de haven, tussen de dokken en de loodsen. De Oosterweelwerken bieden daarbij de ultieme opportuniteit om dat verleden zichtbaar te maken. De vondsten hier vertellen het verhaal van hoe de Antwerpenaren altijd geleefd hebben op het ritme van de Schelde, zowel in het dagelijks leven, als in tijden van conflict."
Verder onderzoek en meer info
De komende weken zetten stadsarcheologen het onderzoek voort in andere zones van Fort Piémentel. Die zones zullen bij de bouw van het Oosterweelknooppunt verdwijnen. Extra aandacht gaat naar de originele bewoningslagen van het dorp Oosterweel en eventuele sporen of vondsten van de Slag van Oosterweel in 1567.
Bij eerder onderzoek in het kader van het Oosterweelknooppunt kwam aan het Noordkasteel onverwacht een monumentale sluis aan het licht, en een treinwagon van de London North Eastern Railway.
Meer info over de opgravingen aan het Oosterweelknooppunt is te vinden op https://www.antwerpenmorgen.be/nl/projecten/2024-archeologie-oosterweel-oosterweelknoop/over.
In de mediagalerij staat foto's, luchtfoto's, historische beelden en kaartjes. Opgelet, dit beeldmateriaal is uitsluitend bedoeld voor publicatie in de pers. Hieronder vind u een document met de bijschriften voor alle beelden.
