Antwerpen zet in op sterke start van anderstalige nieuwkomers in basisonderwijs
Sinds dit schooljaar is er een centrale toeleiding van anderstalige nieuwkomers naar het Antwerpse basisonderwijs. Lokaal Overlegplatform (LOP) Antwerpen Basisonderwijs, stad Antwerpen en Atlas, integratie & inburgering Antwerpen werken hiervoor nauw samen. Antwerpen neemt zo als eerste stad in Vlaanderen die regierol op voor het basisonderwijs.
Dankzij onthaalonderwijs vinden anderstalige nieuwkomers niet alleen aansluiting in het onderwijs, maar vinden ze ook sneller hun plek in de samenleving. Jongeren vanaf 12 jaar worden in Antwerpen al sinds 2021 centraal door Atlas toegeleid naar het onthaalonderwijs voor anderstalige nieuwkomers (OKAN), maar voor het basisonderwijs bestond zo'n centrale aanpak nog niet.
Uitdagingen
Die centrale aanpak is nodig, want het basisonderwijs botst op heel wat uitdagingen bij anderstalige nieuwkomers. Het gaat over een grote groep leerlingen, die vaak moeilijk een school vinden omdat ze doorheen het schooljaar instromen. Bovendien voelen niet alle scholen zich klaar om deze nieuwkomers kwaliteitsvol onderwijs aan te bieden.
Gezinnen zochten vaak zelf hun weg naar een school, en alle informatie over instroom, vrije plaatsen, wachtlijsten en ondersteuningsnoden zat verspreid over de verschillende scholen en partners.
Nu komt er in het Antwerpse basisonderwijs voor het eerst een centrale aanpak rond het onthaal van gezinnen, de ondersteuning van scholen en de leerloopbanen van anderstalige nieuwkomers. Het initiatief voor de nieuwe aanpak groeide binnen LOP Antwerpen Basisonderwijs, dat samen met scholen en heel wat partners de noden rond onthaalonderwijs in kaart bracht en in 2025 een eerste concept uitwerkte. Stad Antwerpen besloot om actief aan de slag te gaan en de ontwikkeling en coördinatie van het samenwerkingsverband op te nemen.
Nabilla Ait Daoud, schepen voor onderwijs en integratie en inburgering: "Eerlijke onderwijskansen beginnen niet met lagere verwachtingen, maar met een sterke start en hoge ambities voor elke leerling. Door anderstalige nieuwkomers centraal te registreren, snel toe te leiden naar een passende school en hun traject nauwgezet op te volgen, creëren we de voorwaarden om taalachterstand zo vroeg mogelijk aan te pakken. Tegelijk ondersteunen we scholen met expertise, kennisdeling en een sterk taalbeleid, terwijl Atlas een sleutelrol speelt in de begeleiding van nieuwkomersgezinnen. Wie kinderen vanaf dag één laat meedoen, investeert in succesvolle schoolloopbanen én sterke integratie. Ze krijgen alle kansen om zich te ontplooien en een warm onthaal in onze stad.”
Stad Antwerpen coördineert de samenwerking tussen alle partners en financiert het project om de expertise verder te ontwikkelen. Atlas begeleidt nieuwkomersgezinnen en biedt expertise over integratie en inburgering. En het LOP maakt afspraken met scholen, schoolbesturen, CLB’s, lokale verenigingen en organisaties.
Graziela Dekeyser, voorzitter van LOP Basisonderwijs Antwerpen: “Elk jaar gaat het in Antwerpen om meer dan 2.000 nieuwkomers. Het zijn bijzonder veerkrachtige kinderen, maar we weten uit onderzoek én uit de ervaring van scholen dat ze tegelijkertijd kwetsbaar zijn binnen ons onderwijssysteem. Onze basisscholen willen hen zo goed mogelijk verwelkomen en hen een sterke start geven in hun leven hier in de stad maar daarbij botsen scholen ook op grenzen die ze niet alleen kunnen oplossen. We zijn dan ook erg blij dat het stadsbestuur en onze partners samen mee hun schouders zetten onder deze opdracht. Want uiteindelijk dragen we samen de verantwoordelijkheid om élk kind in onze stad, ongeacht achtergrond, kwaliteitsvol, rechtvaardig en nabij onderwijs te bieden.”
Eén aanspreekpunt
Atlas wordt het centrale aanspreekpunt voor ouders, voogden en organisaties die nieuwkomers begeleiden. Zij kunnen er terecht voor informatie over het onderwijs en begeleiding bij hun zoektocht naar een school. Ouders krijgen ook informatie over het vrijetijdsaanbod in de stad voor hun kinderen en bij welke onderwijsondersteunende diensten ze terecht kunnen, zoals het CLB. Ze kunnen ook doorverwezen worden naar bijvoorbeeld inburgeringstrajecten of lessen Nederlands.
Dankzij die centrale registratie hebben de betrokken partners binnen het Welkomstpunt een beter zicht op de instroom en de vrije plaatsen in het basisonderwijs. Knelpunten in het toeleidingsproces worden sneller gesignaleerd. Ook signalen van scholen over hun noden en die van nieuwkomers worden samengebracht. Al die informatie vormt een basis voor verdere afstemming.
Sandy Peeters, directeur van Atlas: “Bij Atlas zien we dagelijks dat nieuwkomers veel vragen hebben wanneer ze een school zoeken voor hun kinderen. Vanuit onze ervaring met de toeleiding van jongeren naar het onthaalonderwijs voor anderstaligen (OKAN) weten we dat 1 aanspreekpunt echt een verschil maakt. Ouders vinden sneller hun weg, krijgen duidelijke informatie en voelen zich beter ondersteund. Die ervaring zetten we nu ook in voor het basisonderwijs, zodat ouders goed geïnformeerd een passende school kunnen vinden en scholen nieuwkomers beter kunnen onthalen.”
Warm onthaal
De nieuwe aanpak gaat verder dan registratie en toeleiding. De bedoeling is dat elke Antwerpse basisschool nieuwkomers optimaal kan onthalen. Basisscholen hebben nood aan ondersteuning om die visie in de praktijk waar te maken. De ambitie is dan ook dat op termijn wordt ingezet op een netoverschrijdend ondersteuningsaanbod voor leerkrachten, zorgteams en beleidsteams.
Met deze nieuwe aanpak investeren Antwerpen en haar partners in een sterke schoolloopbaan voor elke leerling, vanaf dag één. Een goede kennis van het Nederlands vormt daarbij een essentiële hefboom voor leersucces, participatie en maatschappelijke ontplooiing. Het Welkomstpunt sluit dan ook naadloos aan bij de Vlaamse ambitie Ieder Kind Taalheld, en geeft die ambitie extra slagkracht in Antwerpen.
Zo ondersteunt de stad scholen met expertise, kennisdeling en een sterk taalbeleid. Dat is belangrijk, want nieuwkomers veranderen vaak nog van school nadat hun gezin zich definitief heeft gevestigd. Net daarom is een gecoördineerde aanpak over scholen en partners heen cruciaal om continuïteit te garanderen en geen leerkansen verloren te laten gaan.
Maar een succesvolle start draait om meer dan taal alleen. Een warm onthaal, een sterk gevoel van verbondenheid en een goede begeleiding van gezinnen zijn minstens even belangrijk. Zo zorgt de stad ervoor dat kinderen niet alleen snel hun plaats vinden in de klas, maar zich ook thuis voelen in Antwerpen en alle kansen krijgen om hun talenten te ontwikkelen.
%20stad%20Antwerpen.jpg)

%20Skyvision.jpg)